Emile Schra

transparant-50-100

Publicaties Artikelen (2006) The Lunatics

The Lunatics (2006)

LUNAGUA IN DE MAAK

Nieuwsbrief Lunatics 2006

April 2006. De nieuwe productie Lunagua van The Lunactics speelt zich af op een klein en onbekend eiland. Het is de laatste plaats op aarde waar de balans nog niet compleet verstoord is. De mens leeft nog in harmonie met de natuur en er is nog genoeg vers en zuiver water voor iedereen. Middenin dit kleine paradijsje staat een reusachtig zandkasteel. Op de binnenplaats staat een gigantische boom. In de schaduw daarvan leven een koning, een koningin, hun beide zoons en een koninklijke wateradviseur. Het enige waarmee zij echter bezig zijn, is hun eigen wereld van vermaak en plezier in stand houden. Daarvoor is vooral veel zuiver water en veel schoon zand nodig, het materiaal waarmee ze nieuwe wallen en torens bouwen als de oude door weer en wind in verval geraakt zijn. Het schone water wordt geleverd door de grote boom, het zand wordt even verderop gedolven. Op een kwade dag stort een van de zijvleugels van het kasteel in. Nadat de schade spoedig is hersteld, gaat het leven weer gewoon door. De enige die zich realiseert dat de mens, gericht op macht en eigenbelang, alleen maar van de natuur neemt en niets geeft, is de koningin. Nadat het koninkrijk met nieuwe rampen en gevaren wordt bedreigd, beginnen de onderlinge relaties zienderogen te verslechteren. De spanning escaleert. Tenslotte realiseert de heerser van Lunagua zich dat het rijk hem en zijn familie dreigt te worden afgenomen, precies zoals de laatste druppels zuiver drinkwater hem uit handen zijn geglipt. Er is enkel kans op overleven als persoonlijke belangen worden opgegeven.

In het verhaal van Lunagua ontdekt de toeschouwer dat niemand over aarde en water kan heersen, behalve de natuur zelf. Met behulp van spektakulaire beelden, muziek, bijzondere licht- en geluidseffecten en het nodige Lunatics-spektakel wordt een spannende voorstelling gepresenteerd waarin de hedendaagse waterproblematiek in een ongebruikelijk daglicht wordt geplaatst.

THE MAKING OF

Begin juli 2005 polste de Nederlandse Ambassade in Mexico The Lunatics in Nederland naar mogelijke interesse voor het maken van een productie in het kader van het naderend Wereld Water Forum in Mexico City. Altijd in voor het onverwachtse avontuur nam de groep de uitnodiging vrij snel aan, mede omdat er al plannen bestonden voor een locatievoorstelling medio 2006 waarvoor de strijd tussen water en aarde de belangrijkste inspiratiebron zou vormen. Die voorstelling zou echter in Nederland worden gemaakt en gespeeld. De uitnodiging uit Mexico betekende een prikkelende samenloop van omstandigheden en voor The Lunatics een fantastische mogelijkheid om te spelen voor mensen die belangrijk zijn voor de wereld en het milieu! Het enige dat er moest gebeuren, was het hele project iets eerder opstarten zodat het in maart 2006 in Mexico City in première kon gaan.

In de maand oktober verzamelde zich een klein artistiek team rondom de tafel. In vijf intensieve brainstormsessies met regisseur, regie-assistent, dramaturg en éen van de spelers belandde een berg ideeën op tafel, geënt op het thema water, de strijd tussen mens en natuur, de cyclus van opbouw en afbraak, leven en dood. Een maand lang regende het invallen, associaties, beelden, foto’s uit boeken of modetijdschriften, uitgescheurde krantenfoto’s, losse fragmenten uit gedichten, liederen, films en verhalen, muziekfragmenten, flarden uit sprookjes en oude mythische verhalen van de Maya’s, Azteken, de klassieke Grieken. Aan het eind van de serie bijeenkomsten werd er uit het meest bruikbare materiaal een basisscenario gedistilleerd, een globale verhaallijn waarmee de spelers de komende periode verder aan de slag konden gaan. De ingrediënten van dat verhaal waren een zandkasteel, een watergevende boom, een koning met zijn gezin, een waterdeskundige en een muzikant die de afloop van het verhaal leek te kennen….

The Lunatics hebben al 10 jaar lang een heel bijzondere manier van collectief werken waarbij de allesbepalende factor is om onvergetelijke beelden te creëren die de toeschouwer op het netvlies branden. Ook bij Lunagua deed het basisverhaal dienst als een springplank voor spelers en regisseur met behulp waarvan ze hun invallen en impulsen in beelden konden omzetten. De invulling van het spel varieerde van dag tot dag, oude ideeën bleken in praktijk toch weer anders te werken en maakten plaats voor nieuwe. Ook de aanwezige rekwisieten en decorstukken, zoals kasteeltorens en boom, en materialen zoals water en zand, leverden continu nieuwe spelimpulsen. Tijdens de zes weken durende creatiefase in Nederland bleef het spel op deze wijze continu in ontwikkeling. En dit gebeurde ook met de voorstelling tijdens de inspeelperiode in het Mexicaanse Veracruz, voorafgaand aan de voorstellingen op het Wereld Water Congres.

Het maakproces van Lunagua deed ook op een ander manier een groot beroep op de spelers. Zoals steeds bij The Lunatics bestaan de werkzaamheden van de speler nooit alleen maar uit spelen, maar ook onder meer uit het onderzoeken van de mogelijkheden die het biedt. Voor Lunagua werd op de spelvloer met name intensief onderzocht welke spelmogelijkheden zand en water boden. Ook technische problemen moesten mee worden opgelost, problemen die vaak te maken hadden met contragewichten, hijsmethoden, ankerpunten, waterdruk, special effects. Vragen die zich onder meer aandienden: welk materiaal voor de koningstroon, de tafel, de stoelen zou in het totaalbeeld het beste effect genereren? Zou de harslijm die op de opblaasbare kasteeltorens was aangebracht, het zand voldoende lang kunnen vasthouden? En wat zou straks het effect zijn in het tropische klimaat van Mexico? Wat voor motor moest er worden gezocht voor de jetski van de koning, die lange tijd als een kaal levenloos karkas in de repetitieloods bleef liggen? Hoe kreeg je het water uit de 32 kranen die in de boom zijn gemonteerd? Wat was de beste constructie voor de vispalen van de koningszonen? Al deze vragen en nog veel meer prikkelden de Lunatics-acteurs tot een voortdurend meezoeken, meedenken en meewerken aan het vinden van oplossingen voor technische problemen. En in alle gevallen moesten dat uiteraard oplossingen zijn die het spel niet blokkeerden maar juist zoveel mogelijk ruimte boden.

Het grootste deel van ‘the making of’ Lunagua vond plaats in een koude, tochtige autoloods op een industrieterrein aan de rand van de stad Den Bosch. Bij een temperatuur van rond de 8 graden celsius vonden de meest heftige uitbarstingen en botsingen van creatieve energie plaats op alle fronten van de uiteindelijke voorstelling. Ook decorbouwers, componist, kostuumontwerper en technici leverden hun belangrijkste prestaties in deze fase van het proces. Improvisatie speelde daarbij steeds een cruciale rol. De gigantische boom voor de productie werd in elkaar gelast terwijl de spelers hun scènes uitprobeerden en de componist zijn muziek voor het eerst ten gehore bracht. ’s Avonds demonstreerden technici buiten in de vrieskou ten overstaan van de hele groep wat de mogelijkheden waren voor de special effects. Bij dit alles bleef steeds een belangrijk element de hoofdrol spelen: de verbeelding van de makers. Hoe zouden spelmomenten, scènes en voorstelling straks op de uiteindelijke locatie in Mexico City werken?

THE LUNATICS, THEATERGROEP IN BEWEGING

Al bijna tien jaar lang maakt de Nederlandse theatergroep The Lunatics met veel durf en fantasie locatiespektakels, die inmiddels door vele tienduizenden toeschouwers in binnen- en buitenland zijn gezien. Het eerste grote werk van de groep, Sandman, stond op het Terschellingse Oerolfestival in 1999 en speelde zich af rondom een zandloper van wel tien meter hoog. Twee jaar later opende de groep het Oerolfestival met Mare Tranquilitatis. Het speelvlak was een zoutvlakte met een enorme jaknikker. Inmiddels is The Lunatics enkele jaren en producties verder, speelde op festivals in Europa en daarbuiten (Mexico, Brazilië, Tunis, Zuid-Afrika), slaagde erin een nieuw en groeiend publiek in binnen- en buitenland aan zich te binden en kreeg in 2004 de verdiende erkenning van het Ministerie van OCW in de vorm van structurele subsidie. Koos Hogeweg, huidig artistiek leider en één van de oprichters van The Lunatics: “We waren halverwege de jaren ’90 een groep die echt iets nieuws toevoegde aan het bestaande beeldend locatietheater. We waren een clubje jonge mensen dat hun dromen rücksichtsloos omzette in beelden, zonder na te denken of het wel klopte of ‘kunst’ was. De een leek het mooi om met een enorme ballon van een hoge toren af te springen, de ander vond het fantastisch om een giga zandloper te bouwen, terwijl een derde graag met 80 km p/u op een driewieler over een zandvlakte wilde crossen. We maakten een theater vol met tegenstellingen, een combinatie van rauw en teder. Het was niet alleen vuurwerk en kabaal, maar ook poëzie. Een intieme scène met een mannetje dat onder een waterstraal een dansje van een paar minuten maakt, terwijl 3000 man in doodse stilte toekijken. Vijf jaar lang realiseerden we zo onze avontuurlijke dromen op het speelvlak, totdat we in 1999 in één keer internationaal doorbraken.”

Nog steeds putten de Lunatics-medewerkers inspiratie uit hun stoutste dromen en wildste fantasieën, maar niet meer met de onbevangenheid en het er ‘gewoon tegenaan gaan’ van uit de beginperiode. The Lunatics is niet langer een nieuwe groep, maar een groep die zijn eigen opgebouwde reputatie moet bewijzen. Hogeweg: “De taak van theatermakers is om niet in herhaling te vervallen. We zouden met één succesvoorstelling de komende tien jaar over de wereld kunnen reizen en geld kunnen verdienen. Maar als het me om het geld zou gaan, had ik allang in de computers of mobiele telefoons gezeten. Ik ben hier om dromen tegen elkaar te laten opbotsen en dan hoort het bij deze tak van sport om dat steeds zo oorspronkelijk mogelijk te doen. Het is de kunst om bij jezelf te blijven, om mensen die je vaker hebben gezien, te blijven verrassen en tegelijk te blijven vertellen wat je denkt. Meegaan met je eigen groei. Ik ben 10 jaar ouder dan in het begin. Dat betekent ook 10 jaar ongeduldiger. Theater is voor mij noodzakelijker aan het worden, minder vrijblijvend. De tijd dat ik dingen gemakkelijk pikte, is voorbij."

© Emile Schra